Spotkania Naukowe Filologii Klasycznej UKSW

Spotkania Naukowe Filologii Klasycznej odbywają sie cyklicznie. Na każde z nich składają się wystąpienie uznanego naukowca, który przedstawia zebranym fragment aktualnie prowadzonych badań, oraz następująca po wystąpieniu dyskusja. Wśród zapraszanych na Spotkania referentów są zarówno pracownicy UKSW, jak i uczeni z innych uniwersytetów. Zachęcamy do zapoznania się poniżej z archiwum minionych Spotkań.

 

SPOTKANIA NAUKOWE FILOLOGII KLASYCZNEJ UKSW

rok akademicki 2013/14

 

14 X 2013, godz. 16.30, sala 043, dr Filip Doroszewski (WNH UKSW), Bóg, który sam się zrodził. Pojęcie autogeneracji w poezji Nonnosa z Panopolis

Nonnos z Panopolis, wybitny epik grecki z V w. n.e., znany jest szerszym kręgom badaczy antyku przede wszystkim z powodu aury tajemnicy otaczającej jego religijną tożsamość. Dwa dzieła Nonnosa, Dionysiaká, poemat opiewający czyny pogańskiego boga Dionizosa, oraz Parafraza Ewangelii wg św. Jana, będąca epicką wersją Janowego świadectwa o Chrystusie, wielu pokoleniom badaczy wydawały się nader sprzeczne. W najnowszych badaniach poezja Nonnosa urasta do rangi symbolu późnego antyku, fascynującego okresu w którym tradycje klasyczna i chrześcijańska splatają się nierozerwalnie, tworząc jedną wieloaspektową kulturę. Nonnos czerpie z całego bogactwa tej kultury. Poprzez sieć erudycyjnych nawiązań, językowych aluzji i metaforycznych reinterpretacji poeta ukazuje jej wewnętrzną spójność, tak bardzo nieoczywistą z punktu widzenia człowieka XXI wieku. Jednym z elementów, które pokazują stopień zintegrowania poezji Nonnosa ze światem późnoantycznej kultury jest pojawiająca się w Parafrazie metafora samorodności. Jej znaczeniu i roli w poemacie poświęcony będzie ten wykład. 

 

18 XI 2013, godz. 16.30, s. 052, dr Robert Pawlik (WNH UKSW), Chrystus w mundurze imperatora. Ernst Kantorowicz i Erik Peterson o możliwości chrześcijańskiego oporu

W 1936 roku Erik Peterson ogłosił krótki szkic pt: ?Chrystus jako imperator?, w którym pokazywał, że wczesnochrześcijańscy teologowie tytułowali Chrystusa nie tylko królem, ale również imperatorem. W 1961 roku Ernst Kantorowicz, powołując się między innymi na tekst Petersona, opublikował własne studium zatytułowane ?Bogowie w mundurach wojskowych?, w którym wspomniał, że ikonografia chrześcijańska znała wyobrażenie Chrystusa w mundurze rzymskiego imperatora. Obaj autorzy, zwracając uwagę na ten sam fakt ? porównywanie chrześcijańskiego Boga do  politycznego władcy w Cesarstwie Rzymskim ? interpretowali go odmiennie. Dla Kantorowicza był to przejaw chrześcijańskiego stosunku do władzy: uznania  ?boskości władzy per se? (Dwa ciała króla, s. 46), postawy biernej uległości nawet wobec tyrańskich jej postaci. Erik Peterson widzi w obrazie Chrystusa imperatora najstarszy symbol chrześcijańskiego oporu wobec potęgi Rzymu, ale także wobec wszelkiej władzy roszczącej sobie pretensje do absolutu.

 

9 XII 2013, godz. 16.30, s. 052, dr Katarzyna Jażdżewska (WNH UKSW), Dialogos: znaczenie terminu w literaturze starożytnej od Platona po II w. n.e.

Początki dialogu jako formy literackiej stały się w ostatnich latach przedmiotem ożywionych badań. Powstały w IV w. p.n.e. dialog nie był od początku określany terminem dialogos - Arystoteles określa twórczość sokratyków jako Sokratikoi logoi. Słowo dialogos nie było również w okresie klasycznym zwyczajnym terminem oznaczającym codzienną rozmowę, jak sugerować mogłyby hasła w słownikach języka greckiego. Ten rzadko występujący w okresie klasycznym termin zyskał popularność w okresie hellenistycznym, kiedy, zapewne pod wpływem kilkakrotnego użycia go przez Platona, przyjął się jako nazwa formy literackiej. Celem wykładu jest prześledzenie znaczenia słowa dialogos od pierwszych przykładów jego użycia w IV w. p.n.e. po okres cesarstwa rzymskiego.

 

13 I 2013, godz. 16.30, s. 043, dr Beata Spieralska-Kasprzyk (WNH UKSW), Kronika Benedykta ze św. Andrzeja ? uniwersalna, czy lokalna?

Badacze średniowiecznych kronik często wyróżniają dwie ich grupy: kroniki uniwersalne i lokalne. By zaliczyć konkretny tekst do którejś z nich, trzeba najpierw określić kryteria wedle których przeprowadza się rozróżnienie. W moim wystąpieniu zamierzam je omówić, a następnie je zastosować do umiejscowienia innych średniowiecznych dzieł historiograficznych pewnego mało znanego tekstu, a mianowicie Kroniki Benedykta ze świętego Andrzeja, napisanej w X wieku w Italii.

 

24 II 2013, godz. 16.30, s. 052, dr Dorota Muszytowska (WNH UKSW), List Jakuba a qumrański zbiór Pouczeń (4QInst). Relacje intertekstualne

List Jakuba prezentuje specyficzne powiązanie sapiencjalnego i eschatologicznego sposobu widzenia rzeczywistości i jako gatunek protreptycznej parenezy, podyktowanej poglądami eschatologicznymi, stanowi osobliwość w obrębie Nowego Testamentu. Dyskusyjne jest czy List Jakuba jest wczesnym judeochrześcijańskim pismem, czy też późnym, związanym ze środowiskiem chrześcijan wywodzących się z pogan. Zwoje odkryte w Qumran dostarczyły argumentów za żydowskim i palestyńskim jego pochodzeniu. Jeden z tekstów doktrynalnych wspólnoty -Pouczenia (4QInst) - ma wiele cech wspólnych z Listem Jakuba. Mogą one wskazywać na hipertekstualne związki tych utworów.

 

17 III 2013, godz. 16.30, sala 052, dr Marta Przyszychowska (WNHiS UKSW), Jak z porządnego Ojca Kościoła zrobiono heretyka. O apokatastazie Grzegorza z Nyssy

Grzegorz z Nyssy kojarzony jest przede wszystkim ze swoją nauką o apokatastazie rozumianą jako przekonanie o zbawieniu wszystkich ludzi. Jego wypowiedzi o wiecznej karze dla złych tłumaczy się tak, że Grzegorz tak naprawdę miał na myśli karę czasową, ale bardzo długą. Co ciekawe, do tej pory nikt na całym świecie nie pokusił się o solidne przebadanie terminów, jakich Grzegorz przy tej okazji używa. Przyjrzałam się więc tym określeniom i wygląda na to, że taka a nie inna interpretacja jego tekstów o piekle może wynikać z .... nieznajomości greki! Mam także pomysł, jak połączyć naukę Grzegorza a apokatastazie z jego przekonaniem o wiecznym potępieniu złych. I o tym właśnie będzie mój wykład.

 

14 IV 2013, godz. 16.30, sala 043, dr hab. Paweł Janiszewski (IH UW), Ukryty Pantheras. Bezimienne odniesienia autorów I ? III wieku do postaci rzekomego uwodziciela Marii i ojca Jezusa

W tekstach pisarzy antycznych oraz bizantyńskich pojawia się niejaki Pantheras (Panther, Pandera) rzekomy, prawdziwy, biologiczny ojciec Jezusa, który zdaniem wrogów chrześcijan uwiódł jego matkę. Człowiek ów znany jest obecnie (pomijając tzw. ?Toledot Jeszu?) tylko z ?Przeciw Celsusowi? Orygenesa, ?Eclogae propheticae? Euzebiusza z Cezarei i Talmudu Babilońskiego. U późniejszych pisarzy chrześcijańskich (Epifanios z Salaminy, anonimowy autor tzw. ?Nauczania Jakuba?, Andrzej z Krety, Jan Damasceński, Epifanios Mnich, Andronikos) ta sama zapewne postać występuje w nowej roli ? ziemskiego przodka Jezusa. Celem tego referatu jest poszerzenia tego materiału poprzez prezentację licznych aluzji pisarzy chrześcijańskich (Ignacy, Justyn, Ireneusz, Tertullian) oraz autorów tekstów apokryficznych, którzy ? naszym zdaniem ? znają postać Pantherasa, polemizują z zarzutami przeciwników, nie chcą jednak wymieniać tego imienia.

 

12 V 2013, godz. 16.30, sala 043, dr Anna Zajchowska (WNH UKSW), Na marginesie. Nieznane świadectwo pobytu Jana Kapistrana w Krakowie

Jan Kapistran ? charyzmatyczny i kontrowersyjny kaznodzieja franciszkański, reformator Kościoła i własnego zakonu, którego podróż przez Europę Środkowo-Wschodnią zaowocowała powstaniem sieci klasztorów bernardyńskich, spektakularnymi nawróceniami, masowymi uzdrowieniami, ale i pogromami Żydów niezmiennie budzi zainteresowanie mediewistów. Przedmiotem studiów jest jego obfita korespondencja, zbiory opisów dokonanych przez niego cudów, traktaty teologiczne oraz ? last but not least ? kazania. W przypadku Kapistrana badacz średniowiecznego kaznodziejstwa jest w tej wyjątkowej sytuacji, że ma do dyspozycji nie tylko teksty jego kazań, ale i sugestywne opisy ich wygłaszania. Niestety nie dotyczy to pobytu Kapistrana w Krakowie w latach 1453-1454. Między innymi dzięki Długoszowi wiemy, że słynny franciszkanin głosił w Krakowie wielogodzinne kazania, nie znamy jednak ich treści. Z niewyjaśnionych powodów nie zachowała się żadna kopia głoszonych przez franciszkanina tekstów, choć wiemy, że były one zapisywane. Być może jedna z takich notatek trafiła do rękopisu przechowywanego obecnie w Bibliotece Narodowej pod sygnaturą 3317 III (k. 394-395r). Znajdujący się tam tekst opatrzony został jeszcze w średniowieczu krótką notką-tytułem: Hec est raptura viri sancti fratris Iohannis de Capistrano Ordinis Minorum nuper Cracovie predicantis.  Zarówno sama nota, jak tekst któremu towarzyszy są dla nas trudną do rozwikłania zagadką, a ich analiza rodzi więcej pytań niż odpowiedzi. 

 

rok akademicki 2012/13

 

29 X 2012, godz. 15:00, prof. UKSW dr hab. Mieczysław Mejor (WNH UKSW), Średniowieczni autorzy o przyjaźni

17 XII 2012, godz. 16:30, ks. prof. dr hab. Józef Naumowicz (WNHiS UKSW), Geneza święta Bożego Narodzenia: stare i nowe hipotezy

14 I 2013, godz. 16:45, sala 410, dr Marcin Jewdokimow (WNH UKSW), Dziedzictwo klasztorów w perspektywie twórczości Michela Foucault

15 IV 2013, godz. 16:30, sala 052, dr Robert Wiśniewski (IH UW),  Sortes Biblicae, Sortes Homericae, Sortes Vergilianae. Kto pierwszy wpadł na pomysł wróżenia z ksiąg?

13 V 2013, godz. 16:30, sala 043, prof. dr hab. Joanna Komorowska (WNH UKSW), Aleksandra, egzegety Arystotelesa, traktat Peri psyches

 

rok akademicki 2011/2012

 

7 XI 2011, godz. 15:00, domek nr 3, dr Katarzyna Jażdżewska (WNH UKSW), Dialogi z Platonem w Drugiej Sofistyce. Recepcja Platona w tekstach literackich I i II w. n.e.

12 XII 2011, godz. 16:00, dr Beata Spieralska (WNH UKSW), Iulianus impiissimus a Persis decoriatus, czyli jak Persowie Juliana bezbożnego ze skóry obdarli

27 II 2012, 16:30, sala 052, dr Julia Krauze (WNH UKSW), Szaleństwo w ujęciu językoznawczym: analiza porównawcza pojęcia w rodzinie indoeuropejskiej na przykładzie klasyków greckich i łacińskich oraz języków słowiańskich

26 III 2012, 16:30, sala 043, dr Robert Pawlik (WNH UKSW), Erik Peterson - teologia między filologią klasyczną a prawoznawstwem

14 V 2012, 16:30, sala 052, dr Jan Kozłowski (IFK UW), Achilles i morski bezkres - brzeg morza jako przestrzeń symboliczna w Iliadzie Homera

Copyright © 2017 UKSW Wszelkie prawa zastrzeżone
Informacja o ciasteczkach